USLUGE ZAVODA PREPORUKE ZA DOBIJANJE KVALITETNOG KLINIČKOG UZORKA UPITNIK ZADOVOLJSTVA CENTAR ZA HIGIJENU I 
HUMANU EKOLOGIJU CENTAR ZA KONTROLU I
PREVENCIJU BOLESTI CENTAR ZA PROMOCIJU ZDRAVLJA, ANALIZU, PLANIRANJE I ORGANIZACIJU ZDRAVSTVENE SLUŽBE, INFORMATIKU I BIOSTATISTIKU U ZDRAVSTVU CENTAR ZA
MIKROBIOLOGIJU sluzba za pravne ekonomsko-finansijske i tehnicke poslove SAVETOVALIŠTE ZA DPST SAVETOVALIŠTE ZA ISHRANU MONITORING PUBLIKACIJE JAVNE NABAVKE PRIPRAVNICKI ISPITI KALENDAR ZDRAVLJA KALENDAR VAKCINACIJE NORMATIVNI AKTI DONACIJE FINANSIJE FOTO GALERIJA

Istorijat

 

Gotovo vek zdravstvene prosvećenosti  i promocije zdravlja

Od Bakteriološke stanice do Zavoda za javno zdravlje

1921-2013.

Medicina ili umetnost lečenja, kako su je nazivali stari Grci, stara je koliko i potreba čoveka da se zaštiti od bolesti. Ipak, iako je tradicija preventivne medicine duga, Zavodi za javno zdravlje, kao institucije, relativno su mladi. Preteče zavoda, epidemijske komisije i bakteriološke stanice, na ovim prostorima nastaju tek početkom 20. veka. Nastale su iz potrebe zemlje opustošene Prvim svetskim ratom, kojom su harale mnoge zarazne bolesti. Njihova prethodnica, opet, bilo je Srpsko lekarsko društvo, koje je upozoravalo vlast o potrebi organizovane zaštite stanovništva.


Šabačka – prva bakteriološka stanica u Srbiji, jedna od pet u Jugoslaviji

Bakteriologija prve korake čini, ipak, tek tokom Prvog svetskog rata. Prva bakteriološka laboratorija organizovana je 1917. na Solunskom frontu, pri Srpskoj vrhovnoj komandi. Tri godine kasnije osnovane su stalne bakteriološke stanice koje su, bar u Srbiji, bile začetnice higijensko-epidemioloških ustanova. Jedna od prvih pet bakterioloških stanica na teritoriji Jugoslavije, a prva u Srbiji, bila je upravo u Šapcu. Preostale četiri formirane su u Osijeku, Zagrebu, Dubrovniku i Skoplju. Ova bakteriološka stanica, formirana 1. novembra 1921., zamenila je raniju Antimalaričnu stanicu, koja je nastala u maju iste godine, a zbog, u to vreme, na ovom području veoma rasprostranjene malarije.

U početku Bakteriološka stanica u Šapcu je radila kao bakteriološko odeljenje Okružne bolnice, ali je već polovinom 1922. godine pretvorena u zasebnu ustanovu. U sastav Doma narodnog zdravlja, kao i sve socijalno-higijenske ustanove, ušla je 1. aprila 1928. godine gde je, kao odeljenje ovog doma, radila do 1946.godine kada je uspostavljena Okružna sanitarno-epidemiološka stanica.

Dom narodnog zdravlja u Šapcu pokrivao je teritorije šest srezova: Rađevskog (Krupanj), Jadarskog (Loznica), Posavotamnavskog (Vladimirci), Pocerskog (Šabac), Mačvanskog (Bogatić) i, privremeno, Mitrovačkog (Sremska Mitrovica). Od samog početka bitka za narodno zdravlje, koja je bila osnovni zadatak ovih ustanova, bila je i bitka protiv zaostalosti, odnosno bitka za zdravstvenu prosvećenost.

Period od 1945. do 1951. godine kada je, osnivanjem Higijenskog instituta, Srbija dobila centralnu ustanovu higijenske službe, bio je period u kome se praktično tragalo za organizacijom preventivno-medicinske službe u skladu sa zahtevima novoformirane države. Sanitarno epidemiološke stanice postale su 1953. godine higijenski zavodi.


Period Higijenskog zavoda u Šapcu

Higijenski zavod u Šapcu pokrivao je teritoriju šest srezova, koji su, prema popisu iz 1953.godine, imali 218.065 stanovnika starijih od deset godina. Podatak da je bilo više od 30% nepismenih jasno ukazuje na potrebu za njihovom edukacijom i zdravstvenim prosvećivanjem. Zato su organizovani brojni kursevi, deljen je propagandni materijal i prikazivani filmovi, što je sve trebalo da doprinese podizanju nivoa zdravstvene kulture. Posleratne prilike i nemaština, uz neprosvećenost, uticali su na veoma loše higijenske uslove u kojima se živelo – što je dovodilo do velikog broja obolelih, visoke stope mortaliteta, kako odraslih, tako i tek rođenih….


Godine Zavoda za zdravstvenu zaštitu

Sledeća godina značajna u razvoju zavoda je 1961. Novo vreme zahtevalo je drugačiju organizacionu strukturu, pa su tako prema Zakonu o zdravstvenoj službi i zdravstvenoj zaštiti od 23. juna 1961. godine higijenski zavodi prerasli u zavode za zdravstvenu zaštitu. Oni su bili definisani kao preventivne ustanove koje prate i proučavaju zdravstveno stanje stanovništva i higijenske prilike, sprovode higijensko-epidemiološke mere, obavljaju laboratorijske analize, planiraju rad i razvoj zdravstvene službe, organizuju i sprovode zdravstveno vaspitanje. Iako su organizaciona struktura i naziv bili novi, problemi u ovoj oblasti i dalje ostaju stari, kažu izvori.

Ostajući dosledne osnovnoj funkciji – radu na zaštiti i unapređenju zdravlja, ove institucije su, do današnjeg oblika organizovanja, prošle još i organizovanje u OOUR-ima. Osnovna organizacija udruženog rada Zavoda za zdravstvenu zaštitu i medicinu rada bila je konstituisana kao OOUR Medicinskog centra i radila do 1979. godine, kada je u Šapcu doneta odluka o osnivanju Regionalnog zavoda za zaštitu zdravlja za područje Podrinjsko-Kolubarskog regiona. Zavod je tada bio definisan kao zdravstvena radna organizacija koja obavlja specijalizovanu higijensko-epidemiološku i socijalno-medicinsku delatnost.

Iako je odluka doneta u oktobru 1979. godine, novi oblik organizovanja zavoda imao je mnogo problema na početku rada. I naredne, pa i 1981. godine, zavod je imao samo dva zaposlena – lekara specijalistu, koji je obavljao posao direktora i jednog ekonomistu. Sledeće, 1982. u zavodu će biti šest zaposlenih, da bi taj broj tek godinu dana kasnije porastao na 38. Zavod je konstituisan 1983. godine, a sporazumom između Regionalnog zavoda i Medicinskog centra u Šapcu, preuzeta je od Medicinskog centra Higijesnko-epidemiološka služba sa toksikologijom, hemijskom laboratorijom i delom mikrobiološke laboratorije. Zavod je 10.10.1990. godine transformisan u Zavod za zaštitu zdravlja.


Izgradnja objekta namenjenog Zavodu za zaštitu zdravlja

Paralelno sa organizacionim promenama radilo se i na izgradnji objekta zavoda. Skupština SIZ zdravstvenog osiguranja i zdravstvene zaštite donela je konačnu odluku o izgradnji objekta 29. decembra 1980.godine, a gradnja je počela sutradan. Objekat se gradio na uglu ulica Dragoljuba Jovičića i Jovana Cvijića u Šapcu, gde se i danas nalazi ova ustanova. Prvobitni prostor, zbog povećanja obima poslova, uskoro postaje nedovoljan, pa se donosi odluka o proširenju, ali radovi na drugoj lameli počinju tek 2003. godine. Radovi na dogradnji privedeni su kraju 2006. godine.

Odlukom osnivača, Ministarstva zdravlja, Zavod za zaštitu zdravlja „Vera Blagojević“ u Šapcu 30. maja 2007. godine dobija naziv Zavod za javno zdravlje – Šabac.